December 2007 / ANGST
Deze nieuwsbrief veel tekst en weinig plaatjes. Er is deze maand niet genoeg tijd om een mooie nieuwsbrief te maken, maar de tekst is te belangrijk. Dankzij de hulp van Marleen Schmets (www.naturaldoglife.nl) is het een mooi en duidelijk verhaal geworden, waar je als diereigenaar veel van leert.
Waarschijnlijk zullen de meeste lezers een hond of kat met angst kennen en/of zelfs in huis hebben. Dit artikel gaat over angst bij dieren, een onderschat fenomeen.
Wat betekenen kerst en de jaarwisseling voor onze kat en hond?
Geen moer. Misschien jammer dat het wat guur weer en het snel donker is, maar die feestdagen met al het bezoek, de knallen en het drukke gedoe van de eigenaar, zijn niet door onze viervoeters bedacht.
Het is interessanter om ons eens te verplaatsen in onze huisdieren in plaats van op zoek te gaan naar pillen en poeders om ze door de feestdagen heen te loodsen.
Waar komt deze angst vandaan en wat kunnen wij daaraan doen?
Je kunt je afvragen of dieren onze stress en haast overnemen en daardoor een lagere prikkeldrempel ontwikkelen. Eén uiting hiervan is angst voor vuurwerk. Jachthonden worden ook eerst “schotvast” gemaakt, iets wat van nature niet aanwezig is. Mensen tolereren veel lawaai om zich heen. Naast luchtvervuiling bestaat er wel degelijk ook geluidsvervuiling. Waar zijn nog rustige plekken in Nederland? De mensen hebben geleerd deze herrie te tolereren of zelfs te waarderen. Dieren kunnen dit niet beredeneren en zijn daarnaast vele malen gevoeliger voor geluiden, geuren en indrukken dan wij. Dit stukje gaat niet over het wel of niet houden van dieren in een drukke omgeving, maar over het doseren van ervaringen aan onze dieren. Dieren, en dan vooral de hond maakt een steeds groter deel uit van ons sociale leven. Als gevolg hiervan hoeven ze niet meer op jacht, maar moeten wel mee naar Doggy Dance, speurwerk doen, de tram, trein, auto en de supermarkt in. Het blijft voor zo’n dier dan ook zoeken naar zijn of haar eigen plek in het geheel. Momenten waarop de hond met soortgenoten rustig en vrij kan spelen en lopen zijn schaars. Alleen al omdat in heel Nederland, op een paar plekjes na, honden aangelijnd moeten zijn. Het gevolg is dat veel honden dagelijks overbelast raken met indrukken. Uiteindelijk reageert het lichaam van de hond op elke stressituatie met de aanmaak van de zogenaamde stresshormonen. Chronische stress, door het elke dag weer moeten reageren en anticiperen op deze onnatuurlijke overweldigende omgeving maakt zo’n dier prikkelbaar.
Het omgekeerde kan ook voorkomen. In Amsterdam leven duizenden katten op een verdieping ergens in de stad. Het enige vertier dat ze hebben is wanneer de eigenaar thuiskomt, of als er per ongeluk een vlieg door de kamer vliegt. Iedere verhuizing of zelfs een nieuw bankstel kan voor deze katten al een behoorlijke stress opleveren. Een ander voorbeeld zijn de slecht gesocialiseerde dieren die via broodfokkers en gedeeltelijk via het asiel bij een nieuwe eigenaar komen. Door gebrek aan liefdevolle aandacht, goede ervaringen en/of onkunde van de vorige eigenaar, zijn deze dieren vaak schrikachtig en bang voor alles en niets.
Leer je dier kennen en laat hem hond of kat zijn.
Hetgeen wij van een dier verlangen past niet altijd bij dat dier. Verplaats jezelf in het dier. Ga eens in de huid van je eigen kat zitten. De geweldige gespierde jager die alles vanaf zijn (voet)hoogte bekijkt en precies weet in welke keukenkast of vriesvak zijn eten zit. Wat zou je, los van dit eten, waar hij misschien de hele dag om vraagt, nog meer kunnen bieden? Allereerst: katten zijn niét sociaal met eten, wél met spelen. Bedenkt iets leuks. Met mijn kat speel ik elke dag in ieder geval 10 minuten met een hengeltje, iets dat hij erg leuk vindt. Geef hem ook de kans om zijn natuurlijke gedrag te vertonen. Een kat zit graag ergens hoog bovenop, verbied hem dus niet om op de kast te klimmen. Geef genoeg mogelijkheden om zijn nagels te scherpen. Geef speeltjes en regelmatig nieuwe. Op deze manier kun je de lijst oneindig lang maken. Het verschilt natuurlijk per dier wat leuk gevonden wordt.
Ook bij honden wordt te weinig een beroep gedaan op hun kwaliteiten. Het zijn intelligente speurders, veedrijvers, etc. Inmiddels zijn een aantal rassen aangepast tot gezelschapsdier, iets waar heel wat bij komt kijken. Geef ook deze honden de gelegenheid om dagelijks zichzelf te kunnen zijn. Een plek om zich terug te kunnen trekken, de mogelijkheid lekker los en vrij om te gaan met andere honden, hem lekker laten snuffelen tijdens het wandelen.
Leer ook om met je dier te communiceren. Dieren geven wel degelijk signalen af, onder andere door middel van hun lichaamstaal en gezichtsexpressie. Daar kunnen wij dan weer op reageren. Dit gaat verder dan de standaard hoge of lage staart. Elke hond en kat heeft zijn eigen manier van uitdrukken en met een beetje tijd en aandacht krijg je gauw door wat ze wel en niet leuk vinden.
Wat doen we aan angst?
Je herkent een angstige hond, doordat hij weg wil vluchten (een hond is een vluchtdier!), doordat hij gaat piepen, kwijlen, trillen, zenuwachtig wordt. Ook de ogen veranderen, vaak is het oogwit duidelijk zichtbaar,soms lijkt een hond niet meer te bereiken, omdat hij zich in zichzelf keert en verstart. Zijn staart gaat om laag (extreem tussen zijn buik geklemd). Kijk goed naar jouw hond en leer hem daarin kennen zodat je hem op tijd kunt helpen.
Bij angst is het belangrijk dat jij, als enige en belangrijkste steun en toeverlaat in zijn leven, er voor het dier bent. Hoe?
Niet door hem troostend te aaien en toe te spreken, daarmee bestaat het risico dat je de angst bevestigd en het erger wordt.
Maar door positief gedrag te belonen. Positief is bijvoorbeeld wanneer hij niet in paniek is, maar rustig kan blijven, niet meteen wegvlucht.
Positief is wanneer hij steun bij jou zoekt, wanneer hij tegen jouw been aan komt zitten, uw nabijheid nodig heeft te voelen. Het is dan genoeg dat gewoon te laten gebeuren. Je hoeft hem dan niet nog extra te aaien en/of wat tegen hem te zeggen. Dat maakt het weer erger. Laat hem gewoon tegen u aan zitten, misschien gaat alleen jouw hand even naar beneden waar hij dan contact mee kan maken. Doet hij dat , zet dan op een hele rustige en zachte manier jouw nagels een beetje in zijn vacht en kriebel hem een beetje. Maar beslist niet over hem heen hangen, wat je wel kunt doen is jouw gezicht van hem afwenden, jouw hele lichaam iets van hem wegdraaien en erbij geeuwen of met jouw ogen knipperen en zachtjes smakken met jouw mond. Veel honden voelen zich dan weer veiliger en rustiger omdat je op dat moment zijn taal spreekt waardoor hij zich begrepen en minder alleen voelt. J vertelt hem op die manier dat het goed komt.
Heel praktisch: Een veilige plek in huis, waar hij zich kan terugtrekken misschien in combinatie met een lekkere gevulde kong, of overheerlijk kluif, in bijvoorbeeld een ruimte waarin hij met de jaarwisseling geen knal hoort of ziet kan ook wonderen doen. Uiteraard blijf je dan bij hem.
Beloon alleen positief gedrag. Nadat je een hechtere band met je dier hebt opgebouwd, zie of voel je vanzelf wel wanneer hij ergens bang voor is. Die angst beloon je natuurlijk niet. Op het moment dat je ziet dat hij ontspant in een bepaalde stressvolle situatie dan beloon je hem. Lijkt simpel en valt in de praktijk best mee.
Doseer ervaringen en zorg voor ruim voldoende rust momenten tussen twee gebeurtenissen, gewoon om even bij te komen. Ook dieren hebben dat nodig.
Het is niet nodig om een pup of kitten die net uit zijn beschermde nest is gerukt, gelijk alle ervaringen van de wereld te geven. Een wandeling door de stad, of een rit in de auto zal voor de meeste pups al zoveel geluiden en indrukken opleveren, dat ze echt rust nodig hebben. Een schrikachtig dier heeft ook meer rust dan gemiddeld nodig. Bij het doseren van ervaringen kunnen ze vaak beter tegen de voor hen angstiger gebeurtenissen. Hetzelfde geldt voor elk net aangeschaft dier, jong of oud, geef ze de tijd, doseer.
Oud en nieuw
Zoals al eerder gezegd de laatset week van het jaar voor prikkels die de toch al volle emmer doen overlopen. In deze gevallen is het moeilijk om het aangeleerde gedrag op korte termijn alsnog te veranderen. Van een aantal kruiden, homeopathische middelen en bloesem therapieën is bekend dat ze een kalmerende werking hebben. Het heeft geen enkele zin om alléén wat druppels te geven en positief gedrag niet te belonen. Een dier zoekt houvast en dat ben jij! Ze weten zelf op dat moment niet hoe ze moeten reageren en door jouw beloning van hun niet angstige gedrag gaan ze positiever reageren. Wat je zeker niet moet doen is straffen of een hond die buiten in paniek is, negeren. Er is een groot verschil tussen negeren en belonen van angst. Een hond die in paniek naar zijn baasje, zijn enige steun, rent wordt alleen maar banger als hij geen steun krijgt. Deze hond kan zelfs in paniek op de vlucht slaan en een ongeluk krijgen. Beloon hem dus als hij in zo,n situatie naar je toevlucht.
Voorbeelden van geneesmiddelen die gebruikt worden
- Bach bloesem therapie, de meest bekende is de Rescue remedie
- Rust compositum van de Groene Os
- Puur Nervositeit, deze worden als "vuurwerkpakket" aangeboden
- VHP Valeriaan Hop Passiflora is een combinatie die ook nog wel eens gebruikt wordt
- Via de dierenarts zijn er momenteel ook een aantal middelen op de markt, waaronder StressComplex van Primeval.
Naast de bloesemtherapie van Bach zijn er nog diverse andere bloesems die ook goed kunnen werken.
Mijn persoonlijke ervaring is dat de dieren wel wat rustiger worden, maar als ruim van te voren ook begonnen wordt met belonen gaat het veel beter. Natuurlijk is het nog beter om een dier individueel te behandelen, maar dan nog moet je ze belonen.
Nog steeds zijn er dierenartsenpraktijken die verdovende middelen meegeven. Een hond of kat kan dan niet meer zijn normale vluchtgedrag vertonen en wordt alleen maar angstiger. Niet erg diervriendelijk dus.
Er bestaan ook CD’s waarop vuurwerkgeluiden te horen zijn. Op deze manier kan een dier langzaam wennen aan de vuurwerkgeluiden.
Daarnaast worden er ook apparaten voor in het stopcontact verkocht die feromonen verspreiden. Sommige katten en honden worden hier rustiger van.
Bedankt voor het lezen en tot de volgende keer.
Caspar
Voor informatie over diagnostiek en behandeling verwijs ik u naar de site.
Als u interesse heeft dan kunt u uw E-mail adres opgeven en dan krijgt u de nieuwe nieuwsbrief automatisch thuisgestuurd. De adres gegevens worden NIET doorgegeven en hooguit ontvangt u een keer een uitnodiging voor een symposium. Mailt u mij ook alstublieft als u de nieuwsbrief niet wilt ontvangen.
Voor meer informatie over de ontwikkeling en opleiding tot holistisch dierenarts en of fysiotherapeut verwijs ik u naar Stichting Educatie Holistishe Diergeneeskunde.
Ja, ik zou graag de nieuwsbrief ontvangen.